Kto umawiał się z Adam Mickiewicz?

Adam Bernard Mickiewicz (ur. 13 grudnia^?/24 grudnia 1798 w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Stambule) – polski poeta, działacz polityczny, publicysta, tłumacz, filozof, działacz religijny, mistyk, organizator i dowódca wojskowy, nauczyciel akademicki.

Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (zaliczany do grona tzw. trzech wieszczów) oraz literatury polskiej, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Określany też przez innych jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański.

Członek i założyciel Towarzystwa Filomatycznego, mesjanista związany z Kołem Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Jeden z najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce, zarówno w ojczyźnie, jak i w zachodniej Europie porównywany do Byrona i Goethego. W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą w Collège de France. Autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Narodowy poeta Polski, Litwy i Białorusi. Działacz niepodległościowy, organizator polskich oddziałów do walki z Rosją, bonapartysta, poliglota (znał język polski, łaciński, francuski, włoski, angielski, niemiecki i rosyjski).

Jego dzieła L’Église officielle et le messianisme (Kościół oficjalny i mesjanizm) oraz L’Église et le Messie (Kościół i Mesjasz) umieszczone zostały w Indeksie ksiąg zakazanych Kościoła katolickiego dekretami z 1848, zaś sam indeks został zniesiony po soborze watykańskim II.

Maryla Wereszczakówna, właśc. Marianna Ewa Puttkamerowa z domu Wereszczaka, herbu Kościesza (ur. 24 grudnia 1799 w Tuhanowiczach, zm. 28 grudnia 1863 w Brażelcach) – szlachcianka, hrabina, ukochana Adama Mickiewicza, cioteczna siostra Ignacego Domeyki.

Urodzona w dworze w Tuhanowiczach jako 3. dziecko Antoniego Wereszczaki, marszałka szlachty powiatu nowogródzkiego i Franciszki (z domu Ancuta), córki sędziego brzeskiego. Ochrzczona 1 stycznia 1800 roku w kościele w Worończy. Rodzicami chrzestnymi byli Hipolit Domeyko, rejent ziemski nowogródzki i Anna Wereszczakowa, podkomorzyna nowogródzka, a asystowali Stefan Wereszczaka (mąż Anny) i Karolina Domeykowa (żona Hipolita).

Latem 1818 lub 1819 roku Adam Mickiewicz przyjechał wraz z Tomaszem Zanem do Tuhanowicz, co zapoczątkowało wzajemną, niespełnioną i nieszczęśliwą miłość do Maryli Wereszczakówny. Wereszczakówna była wówczas już zaręczona z hrabią Wawrzyńcem Puttkamerem herbu Bradacice (wł. Wawrzyniec Stanisław Jan hr. Puttkamer z Wersowiczów Siekierka), z którym wzięła ślub w 1821 i zamieszkała w majątku w Bolcienikach. Sąsiednim majątkiem w Płużynach zarządzał Michał Wereszczaka, przyjaciel Adama Mickiewicza; po ślubie Maryli zamieszkała tu jej matka, Michał zaś przejął Tuhanowicze. 1 sierpnia 1821 w Cyrynie Mickiewicz, wówczas nauczyciel szkół kowieńskich, z hrabiną Puttkamerową trzymali do chrztu Franciszka Sakowicza.

Zarówno w Płużynach, Tuhanowiczach i Bolcienikach bywał Adam Mickiewicz, w Płużynach w sierpniu 1821 przy okazji imienin ukochanej Mickiewicza powstawała Świtezianka. Wereszczakówna była ponadto adresatką wiersza Do M***, upamiętniona w Balladach i romansach (w wierszu Do przyjaciół poprzedzającym balladę To lubię i tejże) i w IV części Dziadów.

W czerwcu 1833 roku Puttkamerowie Maryla z Wereszczaków z mężem Wawrzyńcem byli tymczasowo aresztowani za pomoc udzieloną emisariuszowi Marcelemu Szymańskiemu.

Po śmierci męża w 1850 Maryla przeprowadziła się do sąsiedniego majątku Brażelce, gdzie zmarła w 1863.

Pochowana została 29 grudnia 1863 na cmentarzu donatorskim przy katolickim kościele św. Jana Chrzciciela w Bieniakoniach.

Córka Zofia Puttkamer (1828-1897) w roku 1847 poślubiła Andrzeja Kalinowskiego, ojca Rafała Kalinowskiego, świętego Kościoła katolickiego.

Ksawera Deybel, Xawera Deybel, właśc. Anna Józefa Maria Mainard z domu Deybel (ur. 30 października 1818 w Wilnie, zm. 11 lutego 1900 w Nicei) – polska śpiewaczka, członkini Koła Sprawy Bożej i uczennica Fryderyka Chopina. Wieloletnia kochanka Adama Mickiewicza, któremu najprawdopodobniej urodziła co najmniej jedno dziecko.

Była córką Ksawerego Deybla i Albiny z domu Reszka. Państwo Deybel prowadzili w Wilnie słynną pensję dla dziewcząt, w której uczyło wielu filomatów, m.in. Tomasz Zan i Teodor Łoziński. Zgodnie z panującym zwyczajem po zakończeniu nauki Anna Deybel sama zaczęła kształcić młodszych uczniów, wśród których były córki Wawrzyńca i Maryli Puttkamerów.

W 1840 roku w Wilnie wystąpiła słynna śpiewaczka Sabina Heinefetter. Zachwyciła się mezzosopranem młodej Deyblówny i postanowiła wziąć ją pod swoje skrzydła. Wspólnie wystąpiły na koncercie w Moskwie w kwietniu 1841 roku, gdzie wykonały duet Normy i Adalgizy z opery Belliniego Norma. Tam też po raz pierwszy Anna przedstawiła się jako Anna Ksawera Deybel (od imienia ojca).

Na przełomie 1841 i 1842 roku Deybel przyjechała do Paryża, gdzie przez pewien czas uczęszczała na lekcje do Fryderyka Chopina. Zamieszkała u Adama i Celiny Mickiewiczów. Uczyła ich najstarszą córkę Marynię, a później także młodsze dzieci. Wspólnie z Mickiewiczami dołączyła do Koła Sprawy Bożej założonego przez przybyłego z Litwy Andrzeja Towiańskiego i jego żonę.

Niedługo później Mickiewicz i Ksawera nawiązali romans. Towiański potępił ten związek, zarządzając rozdzielenie kochanków. Przez krótki czas Deybel mieszkała u Seweryna Pilchowskiego, towiańczyka i powstańca listopadowego. Około 1847 roku urodziła córkę Klarę, której ojcem był prawdopodobnie Pilchowski. Niedługo później Ksawera z dzieckiem wróciła do Mickiewiczów, gdzie mieszkała przez kolejne lata mimo konfliktu z Celiną, i wznowiła romans z poetą. Około 1849 roku urodziła kolejną córkę, Andrée, której ojcostwo przypisuje się Mickiewiczowi.

5 marca 1855 roku w wyniku choroby nowotworowej zmarła Celina Mickiewiczowa. Niecałe dwa miesiące później, 28 kwietnia, Ksawera poślubiła Jeana-Isidore’a Edmonda Mainarda, komisarza policji i towiańczyka. Państwo Mainard mieli troje dzieci – Emmanuela, Joachima i Charlesa.

Po śmierci ojca Władysław Mickiewicz wraz z siostrą Marią postanowili zniszczyć wszystkie dokumenty i listy dotyczące Ksawery, aby jej romans z poetą odszedł w niepamięć. Dopiero Boy-Żeleński odkrył tę tajemnicę na nowo w wydanych w 1929 roku Brązownikach.